Polska chce, aby jedna z europejskich Gigafabryk AI powstała właśnie u nas. Rząd zadeklarował zakup usług AI o wartości 100 mln euro, a docelowa infrastruktura ma osiągnąć skalę co najmniej 75 tys. akceleratorów AI w ekwiwalencie NVIDIA H100. Dla przedsiębiorstw ważne jest jednak coś więcej – Gigafabryka AI może otworzyć dostęp do mocy obliczeniowej potrzebnej do tworzenia własnych modeli, produktów i zaawansowanych wdrożeń sztucznej inteligencji.
Polska wchodzi do europejskiej rywalizacji o lokalizację Gigafabryki AI. Rząd zdecydował o zaangażowaniu w pierwszą fazę programu i zadeklarował zakup usług AI o wartości 100 mln euro. Polska będzie ubiegać się o projekt średniej skali (tzw. Lot 1), którego docelowa moc ma odpowiadać co najmniej 75 tys. GPU klasy H100. W całej Europie ma powstać siedem Gigafabryk AI: cztery projekty średniej i trzy dużej skali (tzw. Lot 2, które będą miały 100 tys. GPU). W przypadku polskiego Lot 1 infrastruktura będzie rozwijana etapowo – od minimum 25 tys. GPU w pierwszej fazie do co najmniej 75 tys. GPU w fazie drugiej. Skala robi wrażenie. Ale czym właściwie ma być Gigafabryka AI i dlaczego jej powstanie może mieć znaczenie dla polskich przedsiębiorstw?
Prezentacja z Info Day Ministerstwa Cyfryzacji – ilustracja linkuje do pliku PDF
Infrastruktura do budowy AI
Gigafabryka AI to wielkoskalowa infrastruktura obliczeniowa projektowana przede wszystkim z myślą o trenowaniu i wdrażaniu najbardziej zaawansowanych modeli sztucznej inteligencji. W praktyce ma umożliwiać prowadzenie obliczeń wymagających jednoczesnego wykorzystania dziesiątek tysięcy akceleratorów AI. Takiej infrastruktury potrzebują dziś firmy rozwijające duże modele językowe, rozwiązania generatywnej AI, systemy autonomiczne czy modele wykorzystujące ogromne zbiory danych.
Dzięki Gigafabryce AI może powstać cały ekosystem usług: od udostępniania mocy obliczeniowej, przez trenowanie i dostrajanie modeli, MLOps, po inferencję, zarządzanie danymi czy cyberbezpieczeństwo AI. To ważna zmiana z perspektywy przedsiębiorstw. Firma nie musi posiadać własnego klastra z tysiącami GPU, aby rozwijać zaawansowane rozwiązania AI. Może korzystać z infrastruktury i usług dostarczanych przez operatora Gigafabryki.
Co może na tym zyskać przemysł?
Dla przemysłu dostęp do dużej mocy obliczeniowej może oznaczać możliwość rozwijania rozwiązań, które jeszcze kilka lat temu pozostawały poza zasięgiem większości przedsiębiorstw. Mowa m.in. o cyfrowych bliźniakach całych linii produkcyjnych, modelach AI analizujących dane z tysięcy urządzeń, autonomicznych systemach sterowania produkcją, zaawansowanej robotyce czy rozwiązaniach przewidujących awarie maszyn.
Gigafabryka AI może być również wykorzystywana do trenowania modeli na specjalistycznych danych branżowych. W przemyśle mogą to być dane procesowe, obrazy z systemów kontroli jakości, dane z maszyn i sensorów czy informacje dotyczące łańcuchów dostaw. To właśnie połączenie dużej mocy obliczeniowej z danymi przemysłowymi może być jednym z najważniejszych obszarów rozwoju AI w gospodarce.
Przedsiębiorstwa coraz częściej korzystają z gotowych narzędzi sztucznej inteligencji. Znacznie trudniejsze jest jednak stworzenie własnego modelu lub produktu AI, który wykorzystuje specyficzną wiedzę i dane firmy. Jedną z barier pozostaje koszt i dostępność infrastruktury obliczeniowej. Gigafabryki AI mają tę barierę ograniczyć.
Kto zbuduje Gigafabrykę AI?
Model Gigafabryk AI różni się jednak od tradycyjnych programów dotacyjnych. Gigafabrykę AI ma zaprojektować, sfinansować, zbudować i eksploatować konsorcjum przedsiębiorstw. To ono ponosi nakłady inwestycyjne, pozyskuje finansowanie, wybiera rozwiązania technologiczne i świadczy usługi.
Rola państw członkowskich i Unii Europejskiej polega na zagwarantowaniu zakupu usług AI w pierwszych latach funkcjonowania infrastruktury. Nie jest to więc dotacja na budowę centrum danych. Sektor publiczny staje się długoterminowym klientem, zapewniając projektowi przewidywalny strumień przychodów i ograniczając ryzyko inwestycyjne. Maksymalna wartość takich zakupów jest ograniczona do 34 proc. wartości inwestycji w infrastrukturę IT.
W przypadku projektu Lot 1 gwarantowane zakupy usług mają wynieść 200 mln euro w pierwszej fazie i 800 mln euro w drugiej. Łącznie to 1 mld euro na jeden projekt, przy czym każda z kwot jest finansowana w połowie z budżetu UE i w połowie przez państwa członkowskie.
Polska chce być główną lokalizacją projektu
Polska zakłada, że infrastruktura o skali co najmniej 75 tys. GPU zostanie ulokowana w jednej lokalizacji w naszym kraju. Jednocześnie projekt ma mieć charakter międzynarodowy, szczególnie z udziałem państw regionu. To może nadać polskiemu projektowi znaczenie regionalne. Gigafabryka zlokalizowana w Polsce mogłaby świadczyć usługi nie tylko dla krajowych użytkowników, ale również dla przedsiębiorstw, naukowców i instytucji z innych państw Europy Środkowo-Wschodniej.
Zgodnie z obecnymi założeniami podpisanie umowy planowane jest na początek 2027 r. Budowa pierwszej fazy ma potrwać około 18 miesięcy, a uruchomienie usług przewidywane jest w 2028 roku, zatem faza 1 potrwa do 2033 roku. Skalowanie infrastruktury do docelowych 75 tys. GPU ma rozpocząć się jeszcze w trakcie eksploatacji pierwszej fazy, eksploatacja drugiej fazy to lata 2030-2035.
Sama moc obliczeniowa nie wystarczy
Lokalizacja Gigafabryki AI w Polsce byłaby jednym z największych projektów infrastruktury cyfrowej realizowanych w naszym kraju. Nie oznacza jednak automatycznie sukcesu polskich przedsiębiorstw w obszarze sztucznej inteligencji. Gigafabryka AI może dostarczyć moc obliczeniową. Firmy muszą mieć pomysł, jak ją wykorzystać. Kluczowe będą dane, kompetencje i konkretne problemy biznesowe, które można rozwiązać przy wykorzystaniu AI.
Dla polskiego przemysłu najważniejsze pytanie nie brzmi więc wyłącznie: czy Gigafabryka AI powstanie w Polsce? Równie ważne jest inne: czy polskie firmy będą gotowe wykorzystać dziesiątki tysięcy GPU do budowy własnych produktów, usług i przewag konkurencyjnych? Do tego tematu wrócimy.
